By admin 
W tym artykule pokażemy, jak działa szambo dwukomorowe – co dzieje się ze ściekami w każdej z komór, po co jest przegroda i przelew, kiedy zbiornik trzeba opróżnić i czym szambo dwukomorowe różni się od jednokomorowego oraz od osadnika gnilnego w przydomowej oczyszczalni. Całość zobaczysz na animowanym schemacie, a na końcu znajdziesz podsumowanie najważniejszych informacji.
Jak działa szambo dwukomorowe?
Szambo dwukomorowe to szczelny zbiornik bezodpływowy podzielony przegrodą na dwie połączone komory. Ścieki z domu trafiają najpierw do pierwszej komory, gdzie się rozwarstwiają, a do drugiej przepływa przez przelew już podczyszczona, sklarowana ciecz. Żadne ścieki nie wypływają z szamba do gruntu – całą zawartość okresowo wypompowuje wóz asenizacyjny i wywozi do oczyszczalni.
Proces przebiega w kilku etapach:
- Dopływ ścieków – ścieki z kuchni, łazienki i toalety płyną rurą kanalizacyjną do pierwszej komory. Rura dopływowa kończy się zwykle trójnikiem lub kolanem skierowanym w dół, aby strumień nie mieszał zawartości komory.
- Rozwarstwienie w komorze I (osadowej) – cięższe cząstki stałe opadają na dno i tworzą warstwę osadu. Tłuszcze, oleje i lżejsze zanieczyszczenia wypływają na powierzchnię i tworzą tzw. kożuch. Pomiędzy nimi zostaje warstwa cieczy.
- Przelew do komory II – gdy poziom w pierwszej komorze dojdzie do wysokości przelewu, ciecz ze strefy środkowej – spod kożucha i znad osadu – przepływa przez otwór lub rurę przelewową w przegrodzie do drugiej komory.
- Doczyszczanie w komorze II – do drugiej komory trafia ciecz z niewielką ilością zawiesiny, która dalej się osadza. Ta komora wypełnia się stopniowo i to w niej zwykle montuje się sygnalizator napełnienia.
- Wentylacja – gazy powstające podczas rozkładu ścieków (m.in. metan i siarkowodór) odprowadza rura wywiewna, wyprowadzona ponad teren lub ponad dach budynku.
- Opróżnianie – gdy zbiornik się zapełni, firma asenizacyjna wypompowuje ścieki przez włazy rewizyjne. Opróżnia się obie komory, choć osad z pierwszej komory może wymagać dokładniejszego odessania.
Zobacz, jak działa szambo dwukomorowe – animowany schemat
Budowa szamba dwukomorowego
| Element | Funkcja |
|---|---|
| Komora I (osadowa) | przyjmuje ścieki z domu; tu opada osad i tworzy się kożuch tłuszczu |
| Przegroda (ścianka działowa) | oddziela komory i zatrzymuje osad oraz kożuch w pierwszej komorze |
| Przelew | otwór lub rura w przegrodzie, pobierająca ciecz ze strefy środkowej – spod kożucha i znad osadu |
| Komora II | gromadzi sklarowaną ciecz; zwykle w niej montuje się sygnalizator napełnienia |
| Rura dopływowa z trójnikiem | doprowadza ścieki i kieruje strumień w dół, nie mieszając zawartości |
| Włazy rewizyjne | umożliwiają kontrolę i opróżnianie każdej z komór |
| Wywiewka (wentylacja) | odprowadza gazy z zbiornika ponad teren lub dach |
| Sygnalizator napełnienia | pływak z lampką lub dźwiękiem informuje, że trzeba zamówić wywóz |
Szamba dwukomorowe produkuje się najczęściej jako zbiorniki betonowe z wylewaną ścianką działową, ale dostępne są też zbiorniki z tworzyw sztucznych (PE) i laminatu z wewnętrzną przegrodą. Niezależnie od materiału zbiornik musi być szczelny – ma to potwierdzać deklaracja producenta, a po montażu próba szczelności.
Szambo jednokomorowe, dwukomorowe czy osadnik gnilny?
| Cecha | Szambo jednokomorowe | Szambo dwukomorowe | Osadnik gnilny (przydomowa oczyszczalnia) |
|---|---|---|---|
| Odpływ do gruntu | nie – zbiornik szczelny | nie – zbiornik szczelny | tak – przez drenaż rozsączający lub inne urządzenie |
| Co się wywozi | całą zawartość | całą zawartość obu komór | tylko nagromadzony osad |
| Rozdział osadu i cieczy | brak | tak – osad zostaje głównie w komorze I | tak, jako etap oczyszczania |
| Koszt zakupu | najniższy | wyższy | najwyższy (cała oczyszczalnia) |
| Koszt eksploatacji | wysoki – częsty wywóz | wysoki – częsty wywóz | niski – rzadki wywóz osadu |
| Formalności | zgłoszenie (do 10 m³) | zgłoszenie (do 10 m³) | zgłoszenie (do 7,5 m³/dobę) + warunki gruntowe |
Zalety i wady szamba dwukomorowego
Zalety
- osad i tłuszcze zostają głównie w pierwszej komorze, a w drugiej gromadzi się bardziej klarowna ciecz,
- łatwiejsze i skuteczniejsze wypompowanie zawartości,
- mniejsze ryzyko zapychania się rury przelewowej i sygnalizatora,
- często mniej przykrych zapachów przy włazach,
- w przyszłości może ułatwić przebudowę w kierunku przydomowej oczyszczalni (po spełnieniu wymagań i formalności).
Wady
- wyższa cena niż szamba jednokomorowego o tej samej pojemności,
- dwa włazy do obsługi i kontroli,
- pojemność użytkowa i częstotliwość wywozu zależą od zużycia wody tak samo jak w szambie jednokomorowym,
- wysokie koszty eksploatacji – opłaty za wywóz przez cały okres użytkowania.
Jaka pojemność szamba dwukomorowego i jak często je opróżniać?
Ilość ścieków odpowiada w przybliżeniu ilości zużytej wody. Przy zużyciu ok. 100 litrów na osobę dziennie (ok. 3 m³ na osobę miesięcznie) orientacyjny czas zapełniania szamba wygląda tak:
| Liczba osób | Ścieki na miesiąc | Szambo 8 m³ | Szambo 10 m³ | Szambo 12 m³ |
|---|---|---|---|---|
| 2 osoby | ok. 6 m³ | ok. 40 dni | ok. 50 dni | ok. 60 dni |
| 4 osoby | ok. 12 m³ | ok. 20 dni | ok. 25 dni | ok. 30 dni |
| 6 osób | ok. 18 m³ | ok. 13 dni | ok. 17 dni | ok. 20 dni |
Najpewniejszą wskazówką jest Twój rzeczywisty odczyt z wodomierza: ile metrów sześciennych wody zużywasz miesięcznie, tyle mniej więcej ścieków trafia do szamba. Gminy przyjmują podobne założenia przy kontroli, czy liczba wywozów odpowiada zużyciu wody.
Gdzie można postawić szambo – wymagane odległości
Według rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w zabudowie jednorodzinnej szambo o pojemności do 10 m³ powinno znajdować się co najmniej:
- 5 m od okien i drzwi zewnętrznych do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi,
- 2 m od granicy sąsiedniej działki, drogi (ulicy) lub ciągu pieszego,
- 15 m od studni z wodą do picia i potrzeb gospodarczych.
Szambo musi być też dostępne dla wozu asenizacyjnego – zwykle wąż ma ograniczoną długość, więc warto zaplanować dojazd na etapie projektu zagospodarowania działki.
Obowiązki właściciela szamba
- Zgłoszenie budowy – szambo do 10 m³ buduje się na zgłoszenie w starostwie (urzędzie miasta), większe wymaga pozwolenia na budowę.
- Zgłoszenie do gminnej ewidencji zbiorników bezodpływowych.
- Umowa z firmą asenizacyjną posiadającą zezwolenie gminy na opróżnianie zbiorników.
- Przechowywanie dowodów opróżniania – rachunków lub faktur, które gmina może sprawdzić podczas kontroli. Gminy kontrolują nieruchomości niepodłączone do kanalizacji – co najmniej raz na dwa lata.
- Regularne opróżnianie – z częstotliwością wynikającą ze zużycia wody i regulaminu utrzymania czystości w gminie.
Eksploatacja szamba dwukomorowego – dobre praktyki
- nie wylewaj do kanalizacji tłuszczów, olejów, resztek jedzenia, farb, rozpuszczalników ani leków,
- nie wrzucaj do toalety mokrych chusteczek, podpasek, pieluch – zatykają przelew i rury,
- regularnie sprawdzaj działanie sygnalizatora napełnienia i drożność wywiewki,
- przy opróżnianiu poproś o odessanie także osadu z pierwszej komory,
- kontroluj szczelność włazów – przez nieszczelne pokrywy do zbiornika może dostawać się woda opadowa, co przyspiesza zapełnianie,
- preparaty biologiczne mogą ograniczać zapachy i ilość kożucha, ale nie zastąpią wywozu.
Szambo to część instalacji kanalizacyjnej domu – o jej projektowaniu przeczytasz w artykule o instalacjach sanitarnych.
Podsumowanie
- Szambo dwukomorowe to szczelny zbiornik bezodpływowy podzielony przegrodą na dwie połączone komory.
- W komorze I osad opada na dno, a tłuszcze tworzą kożuch; przez przelew do komory II płynie podczyszczona ciecz.
- Zawartość obu komór wypompowuje wóz asenizacyjny – żadne ścieki nie mogą trafiać do gruntu.
- Rozdział na komory ułatwia opróżnianie i ogranicza zapachy, ale nie zmniejsza ilości ścieków – częstotliwość wywozu zależy od zużycia wody.
- Szambo do 10 m³ buduje się na zgłoszenie; w zabudowie jednorodzinnej musi być min. 5 m od okien i drzwi, 2 m od granicy działki i 15 m od studni.
- Właściciel musi zgłosić szambo do gminnej ewidencji, mieć umowę z firmą wywozową i przechowywać dowody opróżniania.
FAQ – szambo dwukomorowe
Jak działa szambo dwukomorowe?
Ścieki trafiają do pierwszej komory, gdzie osad opada na dno, a tłuszcze tworzą kożuch na powierzchni. Sklarowana ciecz przepływa przez przelew w przegrodzie do drugiej komory. Zbiornik jest szczelny, a całą zawartość obu komór okresowo wypompowuje wóz asenizacyjny.
Czy szambo dwukomorowe trzeba rzadziej opróżniać?
Ilość ścieków zależy od zużycia wody, a nie od liczby komór, więc przy tej samej pojemności szambo dwukomorowe zapełnia się podobnie szybko jak jednokomorowe. Dwie komory ułatwiają natomiast samo opróżnianie i ograniczają zapachy.
Czy opróżnia się obie komory szamba?
Tak. Szambo jest zbiornikiem bezodpływowym, więc przy wywozie wypompowuje się zawartość obu komór, w tym osad zgromadzony na dnie pierwszej komory.
Czym różni się szambo dwukomorowe od osadnika gnilnego?
Szambo dwukomorowe jest szczelne i bezodpływowe – wywozi się z niego całą zawartość. Osadnik gnilny jest częścią przydomowej oczyszczalni: podczyszczona ciecz odpływa z niego do drenażu w gruncie, a wywozi się tylko osad.
Jakie szambo dwukomorowe dla 4 osób?
Dla czteroosobowej rodziny najczęściej wybiera się zbiornik ok. 10 m³. Przy zużyciu ok. 100 l wody na osobę dziennie zapełnia się on w ok. 25 dni, więc wywóz trzeba zamawiać mniej więcej raz w miesiącu.
Czy na szambo dwukomorowe potrzebne jest pozwolenie?
Szambo o pojemności do 10 m³ buduje się na zgłoszenie w starostwie lub urzędzie miasta. Zbiornik większy niż 10 m³ wymaga pozwolenia na budowę. Po wybudowaniu szambo trzeba zgłosić do gminnej ewidencji.
W jakiej odległości od domu może być szambo?
W zabudowie jednorodzinnej szambo do 10 m³ musi znajdować się co najmniej 5 m od okien i drzwi do pomieszczeń mieszkalnych, 2 m od granicy działki, drogi lub ciągu pieszego oraz 15 m od studni z wodą pitną.
Źródła:
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – § 31 i § 36
- Ustawa z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
- Ustawa z 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw
- Ustawa z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane
- KB.pl – „Jakie szambo wybrać do posesji – jednokomorowe czy dwukomorowe? Najważniejsze różnice”
- KB.pl – „Masz szambo przy domu? Możesz dostać 5000 zł kary, jeśli zapomnisz o tej formalności”
- Urząd Gminy Lubochnia – „Ważne zmiany w gospodarce ściekowej dla nieruchomości niepodłączonych do kanalizacji sanitarnej”